Close
tolk gebarentaal
Tolken op de basisschool - 2015

Waarom je een doventolk geen doventolk noemt

‘Voor het eerst een doventolk bij belangrijke persconferentie’ kopte de Volkskrant direct na dé persconferentie over de coronacrisis op 16 maart 2020.

Tolk Irma stond naast minister-president Rutte en voormalig minister Bruno Bruins. Ze werd in één klap beroemd. Het beroep tolk ook, maar noem je het eigenlijk wel doventolk?

In 2005 studeerde ik af van de Hogeschool Utrecht. Met de inkt nog nat op mijn diploma reed ik zenuwachtig, maar trots, naar mijn eerste opdracht. Een vergadering in het hoge noorden. Dik twee uur rijden, maar wat had ik er zin in! Ik stapte de vergaderruimte binnen en de voorzitter stelde mij voor als doventolk Sanna Kok. ‘Ehm…dat woord ligt nogal gevoelig’, wilde ik zeggen. Maar de vergadering was begonnen en dus mijn taak als tolk ook. 

 

Taalregels
Gebarentaal is een echte taal met een eigen grammatica en lexicon. Net zo echt als het Frans en het Nederlands. Daarom klopt de term doventolk niet en wordt hij liever niet gebruikt door de meeste tolken. We zeggen toch ook niet Engelstolk of Franstolk?

 

Noem Irma, mij en de andere ruim 400 gebarentolken in Nederland liever tolk gebarentaal of gebarentolk. Als je het echt officieel wilt doen, dan is het tolk Nederlandse Gebarentaal, ook wel tolk NGT. Bovendien tolken we niet alleen voor dove mensen, maar ook voor slechthorende en doofblinde mensen. De term doventolk klopt dus niet helemaal.

 

Ons beroep

Het beroep tolk gebarentaal bestaat nog niet zo lang. Pas in 1984 opende toenmalig Madido (Maatschappelijke Dienstverlening voor Doven) een deeltijdopleiding voor tolk gebarentaal. Tot die tijd tolkten horende kinderen, familie of vrienden. Pas in 1988 werd ons beroep erkend en kregen de tolken een vergoeding voor hun werk. Dat waren er in Nederland toen zo’n 70, terwijl er vraag was naar 800 tolken (Wikipedia).

 

Hbo-opleiding

In 1997 startte de hogeschool in Utrecht met de vierjarige opleiding tolk/docent Nederlandse Gebarentaal. Die heb ik ook gevolgd en ik studeerde in 2005 af als tolk Nederlandse Gebarentaal.

 

Al ruim 15 jaar tolk ik voor de meest uiteenlopende situaties. Mijn specialiteit is tolken in het onderwijs, maar ik tolk ook huisartsbezoeken, werk gerelateerde gesprekken, huwelijken, feesten, therapieën, telefoongesprekken, lunchpauzes, in ziekenhuizen, gevangenissen, instellingen etc. Verzin maar een situatie waar je een tolk bij inschakelt en ik ben er wel eens geweest.

 

Durf nee te zeggen

Ik hou enorm veel van mijn beroep, maar sommige opdrachten neem ik niet aan. Wanneer ik denk dat hij te hoog gegrepen is of ik me niet comfortabel voel bij de situatie, geef ik de opdracht terug. Ik ben niet zo goed in grote groepen, op podia en in de spotlights (televisie).

 

Muziek tolken is ook niet mijn ding en grote congressen laat ik ook aan mij voorbijgaan. In de loop der jaren heb ik door ervaring geleerd in welke situaties mijn kwaliteiten als tolk het beste tot zijn recht komen. Een echte kok kiest de keuken waar hij zijn passie voor zijn beroep uitoefent. Deze Kok ook.

 

Erkenning Nederlandse Gebarentaal. YES!

In Nederland zijn ca. 30.000 mensen doof of zeer slechthorend. Ruim 15.000 mensen gebruiken gebarentaal. Sinds 2020 is de Nederlandse Gebarentaal een erkende taal.

Meer dan 30 jaar streden doven en slechthorenden voor de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal. Tolken werden soms geweigerd en geschreven tekst en gesproken taal is voor hen soms moeilijk te volgen.

 

Moedertaal

Gebarentaal is voor vele doven en slechthorenden de moedertaal. Een volwaardige taal waarmee zij communiceren. Het is belangrijk dat de cultuur en identiteit zichtbaar wordt en dat zij zich kunnen uitdrukken in hun eigen moedertaal.

 

Meer weten over de Nederlandse Gebarentaal? Kijk dan eens op de site van het Nederlands Gebarencentrum.